Poemat epicki, który pierwotnie miał być realistycznym, epickim przedstawieniem losów polskich tułaczy, chłopów wygnanych z kraju przez nędzę i prześladowania zaborców, zwiedzionych przez werbowników. Wydarzenia z 1905 roku i nowy klimat społeczny wpłynęły na inne rozłożenie akcentów - z losów tytułowego kowala Balcera na dzieje całej społeczności polskich emigrantów. Tragiczny los tego zbiorowego bohatera nabrał tym samym cech symbolicznych.