Planete Doc Review. Uchwycią rzeczywistość. Sztuka dokumentu

"Prawdziwe życie jest ciekawsze od wszystkiego, co jesteśmy w stanie wymyślią" - twierdzi Kevin Macdonald, autor głośnego na świecie i w Polsce filmu Czekając na Joe. "To najbardziej wyzwolona forma ekspresji. Kino w pełni autorskie. Daje całe spektrum możliwości. To sposób patrzenia na rzeczywistość" - tłumaczy Errol Morris, inny sławny reżyser zaproszony do udziału w projekcie Pepity Ferrari. Dokumentaliści tworzą z pewnością odrębną grupę wśród artystów kina. Gatunek wymaga od nich pracy w ciągłym napięciu i wielkiego poświęcenia, za które rzadko kiedy są odpowiednio wynagradzani. Zdarza się, że tematy podejmowane przez dokumentalistów narażają ich na niebezpieczeństwo lub kończą się tragedią. Filmowcy związują się psychicznie ze swoimi rozmówcami, realizacje niektórych filmów ciągną się latami. Dokumenty wciąż jednak powstają, cieszą się stale rosnącą popularnością i społecznym zaufaniem. "Zanim zaczniesz, musisz wiedzieć, co naprawdę interesuje cię w historii" - mówi jeden z reżyserów.

Do swojego wyjątkowego dokumentu Pepita Ferrari zaprosiła grupę blisko czterdziestu najbardziej cenionych filmowców na świecie. Są wśród nich: Albert Maysles, Errol Morris, Werner Herzog, Hubert Sauper, Kevin Macdonald, Nick Broomfield, Scott Hicks, Peter Wintonick i wielu, wielu innych. Reżyserka prosi ich o odpowiedź na pytanie o to, dlaczego robią to, co robią, skąd biorą pomysły na filmy i jak przygotowują się do realizacji. Czy film ich zdaniem potrafi uchwycią rzeczywistość i jakie pytania powinno się sobie postawią, gdy utrwala się cudze życie? Zaproszeni do filmu goście wypowiadają się zarówno o koncepcji dzieła, jak i o technicznym zapleczu. Dla wielu z nich rozwiązanie kwestii realizacyjnych przesądza o powodzeniu całego projektu. Dlatego obok rozważań estetycznych i wypowiedzi o konieczności empatii dowiadujemy się o metodach, jakie reżyserzy wypracowali, aby stworzyć więź z rozmówcami.

Rozległość opowieści stworzonej przez Pepitę Ferrari jest ogromna. Autorka odbyła rozmowy o warsztacie mistrzów i udało jej się połączyć je w bardzo spójny, atrakcyjny, często pełen humoru, sposób. Widać to szczególnie w miejscach, w których filmowcy różnią się między sobą. Okazuje się bowiem, że nie ma czegoś takiego jak recepta na dobry film. Artyści dokumentu wywodzą się przecież z odmiennych szkół, niekiedy reprezentują całkowicie odmienne podejście do przygotowań, sposobu interakcji z bohaterem, pomysłu na filmowanie i późniejsze odwzorowanie rzeczywistości. Reżyserzy opowiadają o pracy nad konkretnymi tytułami i w ten sposób dochodzą do punktu, w którym każdy z nich może wyłożyć artystyczne credo. Uniwersum przecinających się wizji wydaje się nieprzebyte i niezwykle inspirujące. Zebrane przez Ferrari wypowiedzi tworzą w ten sposób jedyną w swoim rodzaju mistrzowską lekcję sztuki dokumentu.